Renoveren en bouwen, dat moet volgens strikte regels. Maar wat als je wilt afwijken van die bouwvoorschriften, omdat dat goedkoper is of omdat dat je woning mooier/beter zou maken? Kan dat dan?
De regels
Met de kakofonie aan bouwstijlen in België, zou je haast denken dat er geen regels zijn. Voor het bouwen, verbouwen of uitbreiden van een woning heb je een omgevingsvergunning (beter bekend als stedenbouwkundige vergunning) nodig. Welke regels voor jou van toepassing zijn, hangt af van de locatie van je bouwgrond of te renoveren woning. Zo zullen de stedenbouwkundige voorschriften bepalen wat de bestemming en inrichting zijn van je perceel. Die regels omschrijven het aantal bouwlagen, afstanden van je gebouw tot de perceelsgrenzen, de dakvorm, … Dwaal je nog verder rond in de duistere gangen der bouwregels, dan kom je terecht bij de regels voor onder andere verkavelingen. Die beschikken over eigen regeltjes om zo meer uniformiteit te creëren in een bepaald gebied. Dat gaat dan onder andere om richtlijnen over de bouwwijze, materiaalkeuze, bouwhoogte …
Mag het of mag het niet
Afwijken van de regels mag niet zomaar. Je kan het proberen, maar dan loop je het risico dat je een bouwovertreding begaat. Wil je het dus op de goede (lees: legale) manier doen, dan kan je een (beperkte) afwijking aanvragen bij de dienst Ruimtelijke Ordening van je gemeente. Even een mailtje sturen en klaar, ik denk het niet. Je moet een dossier indienen waarin je aangeeft wat je wenst te wijzigen en waarom. Doe je dit voor een verkaveling dan zullen de eigenaars van de andere loten moeten worden aangeschreven en moet er ook zo’n mooi geel papier worden opgehangen aan je eigendom. Op die manier hebben de anderen 30 dagen de tijd om eventueel bezwaar aan te tekenen tegen je afwijkingsaanvraag. Aan zo’n aanvraag hangt soms ook nog een openbaar onderzoek vast. Je begrijpt het al, dit gaat langer duren dan een weekje. Van begin tot einde kan zo’n aanvraag wel rond de 100 dagen of meer in beslag nemen.
As-builtattest
Struikel je tijdens het (ver)bouwproces op onvermijdelijke kleine afwijkingen die combineerbaar zijn met de originele vergunning, dan heb jij geluk! In dat geval kan je (maar hoef je niet) je architect vragen om een as-builtattest op te stellen. Zo’n attest wordt overgemaakt aan het college van burgemeester en schepenen en opgenomen in het vergunningenregister. Om wat voor afwijkingen gaat het dan? Enkele voorbeelden:
- Jullie slaapkamerraam zou oorspronkelijk 102 cm breed zijn, maar door de gekozen bakstenen zal het een breedte hebben van 105 cm (= technische tolerantiemarge, ook wel metserhaar genoemd)
- Je wilt je achtergevel roze verven (= afwijking waarvoor je geen vergunning moet aanvragen).
- Die binnendeur naar de badkamer heb je toch liever niet naast je wc zoals het originele plan zei (= afwijking die vrijgesteld is van een vergunningsaanvraag).
- Je wilt een dragende binnenmuur liever op een andere plaats (= afwijking die je verplicht moet melden).
Zijn de afwijkingen van je constructie groter of wordt er expliciet in de vergunning vermeld dat ze niet mogen, dan geen As-builtattest voor jou. In dat geval moet je het vergunningsproces weer doorploeteren.
Onvergund
Ben je van plan een woning of bouwgrond te kopen en wil je niet voor (zeer) onaangename verrassingen komen te staan, check dan zeker wat mag en wat niet. Een onvergunde constructie kopen of bouwen maakt jou aansprakelijk. Je loopt met andere woorden het gevaar een boete te moeten betalen of de situatie naar z’n oorspronkelijke staat te moeten herstellen. Je kan in dat geval wel een regularisatieaanvraag indienen, maar dat is een spelletje Russische roulette. Deze handige checklist helpt je op weg.
Help!?
Toegegeven, de regels omtrent bouwen en renoveren zijn complex! Al snel kan je het gevoel krijgen door de bomen het bos niet meer te zien en heb je eerder zin om een bosmaaier boven te halen dan je erin te verdiepen. De gouden raad van Tante Kaat: neem tijdig contact op met een architect en de dienst Ruimtelijke Ordening van je gemeente. Dat kan je een miskoop besparen of eventuele heisa voor, tijdens of na het bouwen of verbouwen.
Auteur: KP