Een huis kopen is een belangrijke stap in het leven. Steeds meer koppels kiezen ervoor om samen een woning te kopen zonder te trouwen. Toch bestaan er belangrijke juridische en fiscale verschillen tussen gehuwde koppels, wettelijk samenwonenden en feitelijk samenwonenden.
Vooral bij een overlijden, een relatiebreuk of een ongelijke financiële inbreng kunnen die verschillen een grote impact hebben. Daarom is het belangrijk om vooraf duidelijke afspraken te maken. We zetten de belangrijkste aandachtspunten op een rij.
Een huis kopen: de procedure is dezelfde
Of je nu getrouwd bent of niet: de aankoop van een woning verloopt in grote lijnen hetzelfde. Jullie ondertekenen een verkoopovereenkomst en gaan vervolgens langs bij de notaris voor de aankoopakte.
Toch is het belangrijk om stil te staan bij de manier waarop jullie de woning aankopen. Vooral wanneer één partner meer eigen middelen inbrengt dan de andere, kunnen duidelijke afspraken heel wat problemen voorkomen.
Verschillende eigen inbreng: maak goede afspraken
Het gebeurt vaak dat partners niet evenveel bijdragen aan de aankoop van een woning. De ene partner heeft bijvoorbeeld meer gespaard, verdient meer of krijgt financiële steun van de familie.
Bij gehuwde koppels wordt de verdeling van vermogen geregeld door het gekozen huwelijksstelsel. Bij ongehuwde koppels ligt dat anders. Daarom is het belangrijk om vooraf vast te leggen hoe jullie met die ongelijke inbreng omgaan.
Een mogelijke oplossing is een onderhandse lening tussen partners. Jullie kopen de woning bijvoorbeeld elk voor de helft aan, maar de partner met de kleinere eigen inbreng leent een deel van het verschil van de andere partner. Zo blijft de eigendomsverhouding eenvoudig, terwijl de financiële afspraken duidelijk blijven.
Wat gebeurt er met de woning bij overlijden?
Een belangrijk verschil tussen gehuwde en ongehuwde koppels komt naar voren wanneer één van beide partners overlijdt.
Voor gehuwde koppels voorziet de wet automatisch in een betere bescherming van de langstlevende echtgenoot. De precieze gevolgen hangen wel af van het huwelijksstelsel en de gezinssituatie.
Voor ongehuwde koppels is de bescherming beperkter. Als er niets geregeld is, bepaalt het erfrecht wie de nalatenschap ontvangt. Dat kan betekenen dat de familie van de overleden partner (zoals kinderen, ouders of andere erfgenamen) rechten krijgt op diens deel van de woning.
Dat kan voor de langstlevende partner voor moeilijke situaties zorgen. Daarom is het verstandig om tijdig na te denken over extra bescherming.
Wettelijk samenwonen: een eerste bescherming
Een eerste mogelijkheid is wettelijk samenwonen. Wettelijk samenwonende partners krijgen automatisch een beperkt erfrecht: de langstlevende partner erft het vruchtgebruik van de gezinswoning en de inboedel.
Concreet betekent dit dat de langstlevende partner in de woning mag blijven wonen. De wettelijke erfgenamen van de overleden partner behouden wel de blote eigendom.
Willen jullie verder gaan en ervoor zorgen dat de volledige eigendom naar de langstlevende partner gaat? Dan kan een testament een oplossing bieden. Laat je hierbij altijd adviseren door een notaris, zeker wanneer er kinderen zijn.
Een testament: extra bescherming mogelijk
Een testament kan ongehuwde partners meer zekerheid geven. Toch zijn er wettelijke beperkingen. Beschermde erfgenamen, zoals kinderen, behouden namelijk recht op een bepaald deel van de nalatenschap.
Daarnaast kan een testament op een later moment gewijzigd worden. Het is dus belangrijk om goed na te denken over de meest geschikte oplossing.
Beding van aanwas: een extra juridische bescherming
Een andere mogelijkheid voor ongehuwde koppels is een beding van aanwas. Dit is een overeenkomst waarin partners bepalen dat het aandeel van de overleden partner onder bepaalde voorwaarden automatisch naar de langstlevende partner gaat.
Een beding van aanwas kan extra bescherming bieden, omdat het vermogen dat erin wordt opgenomen buiten de gewone nalatenschap valt. Daardoor kan het in bepaalde situaties vermijden dat erfgenamen rechtstreeks eigenaar worden van een deel van de woning.
Er zijn wel belangrijke voorwaarden en fiscale gevolgen verbonden aan deze regeling. Zo wordt vaak gekeken naar de gelijkwaardigheid van beide partners, bijvoorbeeld wat betreft eigendomsverhouding en levensverwachting.
Welke oplossing past bij jullie situatie?
Er bestaat geen standaardoplossing voor elk koppel. De beste keuze hangt af van verschillende factoren:
- Zijn jullie getrouwd, wettelijk samenwonend of feitelijk samenwonend?
- Hebben jullie kinderen?
- Brengt één partner meer eigen middelen in?
- Willen jullie elkaar maximaal beschermen bij overlijden?
- Willen jullie de woning later kunnen verkopen of aanpassen?
Een notaris kan helpen om de juiste combinatie van maatregelen te kiezen.
Conclusie: goede afspraken geven zekerheid
Een huis kopen als koppel is een grote stap. Of jullie nu getrouwd zijn of niet: duidelijke afspraken zijn essentieel. Met een goede voorbereiding kunnen jullie financiële discussies vermijden en elkaar beter beschermen.
Voor ongehuwde koppels kunnen maatregelen zoals wettelijk samenwonen, een testament en eventueel een beding van aanwas zorgen voor extra zekerheid. Welke oplossing het beste past, hangt volledig af van jullie persoonlijke situatie.