Asbest werd jarenlang verwerkt in allerhande bouwmaterialen. Van vloerbedekking en isolatiemateriaal tot dakgoten en vensterbanken, het zit overal. Het was razend populair totdat men ontdekte dat asbest grote gezondheidsrisico’s met zich meebrengt. België reageerde met een strikte regelgeving. Het resultaat: asbest moet niet alleen geïnventariseerd, maar ook weggehaald worden.
Vermoed je dat er asbest in je woning zit? Of heeft een asbestattest dat aangewezen? Geen paniek! Met ons stappenplan hieronder pak je de situatie veilig aan.
Stap 1: vaststellen of er asbest aanwezig is
Alles begint natuurlijk met documenteren of er al dan niet asbest in je woning aanwezig is. Sinds eind 2022 hoort bij de verkoop van een woning in Vlaanderen een asbestattest. Dat is verplicht voor alle gebouwen die vóór 2001 zijn gebouwd en op de vastgoedmarkt verschijnen. Waarom? In 2001 werd asbest door de overheid verboden. Meer zelfs, vanaf 2032 zal élke woning over zo’n asbestattest moeten beschikken. Zelfs als je niet van plan bent om je huis binnenkort te verkopen.
Het attest wordt opgemaakt na een inspectie door een gecertificeerde asbestdeskundige. Die expert heeft een specifieke opleiding gevolgd om asbest te kunnen identificeren. Op de website van OVAM vind je een lijst met alle erkende asbestdeskundigen per gemeente. Na dat huisbezoek krijg je dan een uitgebreid overzicht opgestuurd van waar de deskundige al dan niet asbest gevonden heeft, in welke staat dat asbest zich bevindt en of er al dan niet een gezondheidsrisico is.
Belangrijk: een asbestattest wordt standaard niet-destructief uitgevoerd. Dat betekent dat de inspecteur geen gaatjes zal boren of diep in de bouwschil naar asbest zal zoeken. Ben je echter van plan om te verbouwen, dan moet je een zogenaamde opdracht voor aanvullend onderzoek indienen. Dan zal de asbestinspecteur wél grondig naar asbest zoeken. Dat is belangrijk, want wie verbouwt en materialen kapotmaakt, stelt zich bloot aan losse asbestvezels én dus aan gezondheidsrisico’s.
Stap 2: beoordeel de risico’s
Niet elk stukje asbest in huis vormt een acuut gevaar. In het asbestattest maakt de expert een onderscheid tussen hechtgebonden en niet-hechtgebonden asbest. Of dat asbest al dan niet gebonden is, is cruciaal voor welke stappen je zal moeten ondernemen.
- Hechtgebonden asbest: de vezels zitten stevig vast in het materiaal (bijvoorbeeld golfplaten daken of vloerbekleding). Zolang het materiaal in goede staat verkeert, is het risico beperkt. Asbest is namelijk enkel schadelijk wanneer je het inademt, in de vorm van kleine vezeltjes.
- Niet-hechtgebonden asbest: is het asbest niet gebonden, dan kunnen die vezels gemakkelijk vrijkomen, zoals bij spuitasbest of losse isolatie. Dat vormt een veel groter gevaar en moet sneller aangepakt worden.
De deskundige zal in het asbestattest aangeven of de toestand van het materiaal veilig is en of er maatregelen nodig zijn.
Stap 3: plan van aanpak
Op basis van die inventaris en de risico’s moet je als eigenaar beslissen hoe je verder gaat. Als het asbest stevig vastzit en in goede staat is, kan je het laten zitten. Je moet dan wel goed in de gaten houden of er niets aan de situatie verandert. Het is dus niet altijd nodig om meteen grote werken uit te voeren en asbest weg te halen, maar het risico moet duidelijk in kaart gebracht worden.
Als het materiaal daarentegen verouderd of beschadigd is, of als je renovatiewerken plant, is het asbest weghalen je beste optie. Houd daarbij ook rekening met je langetermijnplannen voor de woning. Ben je bijvoorbeeld van plan om binnenkort het dak te renoveren en blijkt daar asbest in te zitten, dan kan je van die werken gebruik maken om de asbesthoudende platen meteen ook weg te laten nemen.
Stap 4: laat asbest weghalen door erkende professionals
Zelf asbest verwijderen is in de meeste gevallen geen goed idee. Niet alleen is het gevaarlijk, het is ook wettelijk aan strikte regels gebonden. Het zit zo:
Binnenshuis mag je zelf alleen hechtgebonden asbest verwijderen dat niét beschadigd is. Dat betekent, enkel asbesthoudende materialen die er nog helemaal als nieuw uitzien én zich in vaste vorm bevinden. Denk dan aan onaangetaste vloerplaten bijvoorbeeld. Buitenshuis mag je ook beschadigde asbesthoudende materialen zelf weghalen, zolang het om hechtgebonden asbest gaat. In vaste vorm dus. Maar opgelet, je mag asbest enkel zelf verwijderen wanneer er niemand anders in de buurt is en wanneer het niet zal vergruizen tijdens het DIY-en.
Gaat het om beschadigd hechtgebonden asbest binnenshuis of om niet-hechtgebonden asbest, dan zal je een beroep moeten doen op de professionele handen van een erkende asbestverwijderaar. Die vakmannen beschikken over de juiste beschermingsmiddelen en technieken om het materiaal veilig te verwijderen en af te voeren. Je bent zo ook zeker dat het asbest helemaal weg is én je kan dat aantonen met facturen. Handig wanneer je van plan bent om de woning te verkopen in de toekomst.
Stap 5: asbest veilig wegbrengen
Asbestafval mag je natuurlijk nooit zomaar bij het huishoudelijk afval zetten. Het moet altijd correct verpakt en afgevoerd worden naar een containerpark. Hoe je dat aanpakt? Met de hulp van je gemeente!
Haal je zelf asbest weg, dan mag je hechtgebonden asbest ingepakt naar het containerpark brengen. Daar bestaan speciale asbestzakken voor die je meestal gratis kan ophalen in het containerpark. In die zak kan je het asbest dan veilig afvoeren, zonder risico’s voor de gezondheid. Het gaat wel om een beperkte hoeveelheid die je jaarlijks naar het containerpark mag voeren. Bel dus zeker even naar jouw recyclagepark om de precieze regels na te vragen.
Wil je het asbesthoudende materiaal liever laten ophalen? Dan kan je in deze online tool van OVAM nagaan welk bedrijf je daarvoor kan inschakelen bij jou in de buurt.
Asbest in nieuwe woning? Geen paniek, wel een doordachte aanpak
Asbest in de woning is dus zeker een serieus aandachtspunt, maar met een gestructureerde aanpak hoeft het geen onoverkomelijk probleem te zijn. Met ons vijfstappenplan kan je alvast aan de slag! Het belangrijkste is om niet overhaast of onwetend te handelen. Alles begint met een asbestattest, daarna draait het er vooral om veilig te handelen. Zelf, wanneer dat mag, of met professionele hulp.
Bronnen: Vlaanderen.be; OVAM